Yazılar

“Kadınların yaşamlarını ve içinde yaşadıkları toplumu dönüştürmeleri amacıyla çalışıyoruz”

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı Koordinatörü Didem Demircan, Türkiye’de kadınların ekonomik güçlenmesinin önündeki engelleri, bu engellerin aşılması için yapılabilecekleri ve Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı olarak yaptıkları çalışmaları kaleme aldı.

 

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) olarak 30 yıldır kadınların yaşamlarını ve içinde yaşadıkları toplumu dönüştürmeleri, yoksulluk ve eşitsizliğin var olmadığı güçlü bir toplum oluşturmaları amacıyla çalışıyoruz. Bu amaçla yereldeki kadınların örgütlenmeleri, katılımcı liderlik becerilerini güçlendirmeleri ve toplum odaklı kalkınmada dönüştürücü rol oynamaları için yereldeki kadınlarla birlikte çalışmalar yürütüyoruz.

Kadınlar; eğitim, mesleki beceri ve nitelik eksikliği, geleneksel aile içi sorumlulukları ve benzeri nedenlerle işgücü piyasasına giremiyorlar ve buna bağlı olarak da yüksek yoksulluk ve sosyal dışlanma riskine daha fazla maruz kalıyorlar. İşsizliğin yüksek olması da kadınların iş bulma ihtimalini daha da azaltıyor. İşsizlik ve formel sektörlerde tatmin edici bir iş bulma şansının azlığı, ekonomik zorluklarla birleştiğinde, özellikle yoksul kadınları, enformel sektörde, sosyal güvenliğin olmadığı, düşük ücretli ve yetenek gerektirmeyen işlerde çalışmaya ya da kendi mikro/küçük ölçekli işleriyle temel ihtiyaçlarını karşılamaya zorluyor. Çok yönlü bu sorunu çözmek için bütünlüklü politikaların geliştirilmemesi ise sorunun kronikleşmesine sebep oluyor. Öte yandan tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de krizler, işsizlik, yoksulluk ve toplumsal sorunlar giderek artıyor ve araştırmalara göre bu sorunlardan en çok kadınlar ve çocuklar etkileniyor. Savaşlar ve göç de bu sorunların daha da katmerlenmesine neden oluyor.

Bu engellere çözüm oluşturabilmek için KEDV olarak çeşitli modeller geliştiriyoruz. Örneğin kadınların ihtiyaçları etrafında bir araya gelerek ortak çözümler geliştirip uygulamaları için programlar geliştiriyoruz ve mahalle düzeyinde kadınlarla uyguluyoruz. Kadınların kendilerine ait kamusal alanlarda bir araya gelebilecekleri ve ihtiyaçlarına yönelik girişimler başlatabilecekleri kadın ve çocuk merkezlerinin ve kadın kooperatiflerinin kuruluşunu destekliyoruz. Bu yapıların görünürlüğünü ve etkisini artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyoruz, karar mekanizmalarına katılımlarını sağlamaya çalışıyoruz. Kadınların ekonomik güçlenmesine yönelik programımız kapsamında, sermaye kaynaklarına, bilgiye, destek mekanizmalarına erişimlerini kolaylaştırıyoruz. Kendi işini kurmak isteyen kadınlara mikro ölçekli krediler sunuyor, temel girişimcilik, finansal okuryazarlık gibi güçlenme eğitimleri veriyoruz. Kadınların gelir sağlamak için bize getirdikleri ürünlerin tasarımını iyileştirerek, dükkanımız Nahıl ve e-ticaret sitemiz aracılığıyla satışa sunuyoruz.

Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı olarak tabandaki kadınların yoksulluğa karşı ortak ihtiyaçları etrafında örgütlenmelerini ve kooperatifleşmelerini destekliyoruz. Çünkü kadın kooperatifleri bir yandan kadınların ekonomik güçlenmesini sağlarken diğer yandan benzerleriyle dayanışma içerisinde, eşit liderliklerini koyabilecekleri, ihtiyaç duydukları hizmetleri ortaklaşa sunarken özgüven kazanabilecekleri, daha stratejik ihtiyaçları için becerilerini geliştirebilecekleri katılımcı süreçler yaratıyor. Kadın kooperatifi çatısı altında kadınlar; toplum odaklı, kaliteli çocuk bakım ve eğitim hizmetleri sunuyor, mahalledeki kadınlara liderlik, finansal ve teknolojik okuryazarlık gibi beceri geliştirme ve güçlenme eğitimleri veriyor, ekonomik girişim başlatıyorlar. Ayrıca mahalle sorunlarının tespiti ve bu sorunların çözümü için yerel yetkililerle diyalog geliştiriyorlar ve kendi gündemlerini oluşturup sorunlarını tartıştıkları bir forum yaratıyorlar. Bu nedenle kooperatifler hem kadınların güçlenmesi, hem erken çocuk eğitim ve bakım hizmetlerinin yoksullar arasında yaygınlaştırılması hem de yoksulluğun sosyal ve ekonomik boyutunun giderilmesi açısından önemli bir seçenek olarak ortaya çıkıyor.

Bağışlar toplanıyor kadınlar güçleniyor

Türkiye’de bireysel bağış ve sivil toplum farkındalığını arttırmak amacıyla yola koyulan Sosyal Bağış Hareketi’nde bu ay tüm destekler, kadınların kendi hayatlarını ve toplumu dönüştürme gücünü destekleyen KEDV için toplanıyor.

30 yıldır dar gelirli kadınların hayat deneyiminden gelen uzmanlıklarına, yoksullukla mücadeledeki yaratıcılıklarına, kendi yaşamlarını ve çevrelerini ayakta tutma güçlerine inanan KEDV, kadınların yoksullukla mücadelelerini destekliyor.
1986 yılından bu yana kadının ekonomik yaşama katılması açısından çok önemli olan çocuk bakım ve eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve kalitesinin artırılması için çalışıyor. Bu kapsamda mahalle destekli ve kadınlar tarafından yönetilen, alternatif eğitim programlarının uygulandığı Kadın ve Çocuk Merkezleri kurulmasına öncülük ediyor. Bu model kapsamında, bugün faaliyette olan 10 Kadın ve Çocuk Merkezi’nde her yıl yaklaşık bin çocuk ve kadın hizmet alıyor. Geliştirdiği model hem çocukların bakım ve eğitim hizmetine erişmelerine hem de dar gelirli kadınların kendi çevrelerinin yaşam koşullarını iyileştirme ve kamusal alanda var olma ihtiyacına çözüm getiren önemli bir alternatif oluşturuyor.

Ekonominin görünmeyen kahramanları mikro girişimci kadınlar
KEDV 2002 yılında dar gelirli kadınların ekonomik güçlenmesi için Türkiye’nin ilk mikro kredi kurumu olan Maya’yı kurdu. Maya kanalıyla iş kurmak isteyen ya da işlerini geliştirmek isteyen kadınlara küçük krediler veriliyor. Mikro kredi programının Türkiye’de ilk uygulayıcılarından biri olan KEDV 15 yıl içinde 14 bin kadına mikro kredi sağladı. Mikro krediler, yoksullukla mücadelede önemli bir işlev görüyor, kendi işlerini kuran kadınlar kendi güçlerinin farkına varıyorlar.

Türkiye’de her dört kadından sadece biri ekonomik hayatın içinde yer alıyor. Çalışan üç kadından biri ise ücretsiz aile işçisi olarak çalışıyor. Buna karşılık kadınların başlattığı küçük girişimler, hizmet, üretim, satın alma gücü, istihdam ve beşeri sermaye yaratarak ekonomiye önemli bir katkı sağlıyor.

Mikro krediyle iki keçi alan ve şu anda 30 keçiye sahip olan Melek Yılmaz, “Mikro kredi, ben emeklerken bana yürümeyi öğretti” diyor. 40 yaşındaki ilkokul mezunu Gülay Özgül ise pamuk şeker satarak geçimini sağlarken mikro kredi aldıktan sonra hem hayalindeki iş olan düğün salonu açmayı başarmış hem de kazandığı özgüvenle eğitimine kaldığı yerden devam ediyor. Üç çocuklu Ayşenur Özgün, küçük çocuğu okula başladığında servis sıkıntısı yaşayınca okul servis şoförlüğünü kendi yapmaya karar vermiş ve başlangıçta tepki alsa da şimdi insanlar çocuklarını emanet etmek için özellikle onu tercih ediyorlar. Çocukluğundan beri çiftçilik yapan Nazan Kurtan, “En iyi bildiğim şey sebze yetiştirmek. 10 yıldır organik tarımla pazarlara sebze getiriyorum. Çoğunlukla kadınlarla çalışıyorum. Mikro krediyle seramı başlattım, sonraki süreçlerde de mikro kredi yardımcım oldu. Şimdi ki hayalim uygulamalı eğitim çiftliği kurabilmek” diyor.

Çalışmalarıyla Türkiye’de kadın kooperatifi modelinin ilgili bakanlık tarafından kabul edilmesini sağlayan KEDV, kadınların kooperatifler bünyesinde ekonomik hayata katılımlarını artırmak amacıyla, eğitim, finansman, danışmanlık ve pazarlama desteği de veriyor. Kadınların kooperatif çatısı altında ortak yürütebilecekleri; gıda üretimiyle sabun üretimi, hediyelik kutu yapımı, hazır yemek, tekstil, ikinci el eşya satışı, çocuk bakım ve eğitim hizmetleri, lokanta gibi çeşitli alanlarda ortak işler kurmalarına destek veriliyor. KEDV, 2001 yılından beri 70’ten fazla kadın kooperatifinin kuruluşuna destek verdi. Bugünse 61 ilde yılda yaklaşık 20 bin ‘in üzerinde kadın, kadın kooperatiflerin sunduğu hizmetlerden yararlanıyor.

KEDV İktisadi İşletmesi olarak faaliyet gösteren Nahıl Dükkân’da ise Türkiye’nin her yanından kadınların ürünleri pazarlanıyor. Dükkanda satılan ikinci el ürünlerin geliriyle ise erken çocuk eğitim hizmetleri başlatmak isteyen kadın grupları destekleniyor. Düzenli aralıklarla yinelenen ‘Nahıl Şenlikleri’ ve Nahıl Pazaryeri’yle de daha yaygın bir satış olanağı sağlanıyor.

KEDV’e 14 Aralık Perşembe günü web sitesini ziyaret ederek destek seçeneklerini görebilirsiniz.